နယူး‌ယောက် တိုင်းမ်က ပြောသော ထရမ့် နောက်ကွယ်က လက်မည်းကြီး

by Hla Soewai - Jan 26 2026

ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည်ကား အသက် အားဖြင့် ၄၀ သာ ရှိသေးသည့် စတီဖင် မစ်လာ ဆိုသူပင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ထရမ့်၏ မူဝါဒ ရေးရာ ဒုတိယ အမှု ဆောင် အရာရှိချုပ်နှင့် ပြည်တွင်း လုံခြုံရေး ဆိုင်ရာ အကြံပေး လည်း ဖြစ်သည်။

 

၎င်း၏ အိမ်ဖြူတော် သက်တမ်းတစ်လျှောက် အချိန်အတော်များများကို လက်ယာစွန်းရောက် ပြည်တွင်းမူဝါဒများ ဖော်ဆောင်ရာတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ထိုမူဝါဒများကြောင့် ပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးမှုများ၊ မိသားစုများ ကွဲကွာရမှုများနှင့် အမေရိကန် နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်ကို ခွင့်ပြုပေးထားသည့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ အခြေခံမူများကို စမ်းသပ်စိန်ခေါ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ရသည်။ ယခုအခါ ပင်လယ် ရပ်ခြားအထိ ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ အာရုံစိုက်လာနေပြီ ဖြစ်၍ အထူးသဖြင့် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံနှင့် ဒိန်းမတ်ပိုင် နယ်မြေဖြစ်သော ဂရင်းလန်း ကျွန်းတို့အပေါ်သို့ အာရုံ ကျလာခဲ့သည်။

 

မစ်လာ အကြံပေးနေသည့် ထရမ့်၏ နိုင်ငံခြားရေးရာ ရည်မှန်းချက်များသည်လည်း ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ အင်အားနည်းပြီး သယံဇာတ ပေါကြွယ်ဝသော နိုင်ငံများနှင့် နယ်မြေများကို ခေါင်းပုံဖြတ်ရန်နှင့် ထိုသယံဇာတများကို အမေရိကန်၏ အကျိုးအမြတ်အတွက် အသုံးချရန် ကြံစည်သည့် နယ်ချဲ့ဝါဒနှင့် အလားတူပင် ဖြစ်သည်။ မစ္စတာ မစ်လာ၏ အဆိုအရ ခပ်ကြမ်းကြမ်းအင်အားသုံး ဖြေရှင်းခြင်း ကို နည်းလမ်းတစ်ခုအနေဖြင့် ထည့်သွင်းစဉ်းစားထားရုံသာမက၊ ၎င်းမှာ ထရမ့် အစိုးရအဖွဲ့အနေဖြင့် ကမ္ဘာ့ဇာတ်ခုံပေါ်တွင် လုပ်ဆောင်လိုသည့် ဦးစားပေး နည်းလမ်းလည်း ဖြစ်သည်။

 

"ကျွန်တော်တို့ နေထိုင်နေတဲ့ ကမ္ဘာကြီးမှာ နိုင်ငံတကာ ယဉ်ကျေး ပျူငှာမှုတွေနဲ့ တခြား အကြောင်းအရာတွေအကြောင်းကို ခင်ဗျား စိတ်ကြိုက် ပြောလို့ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ တကယ့်လက်တွေ့ကမ္ဘာကြီးမှာတော့ အင်အားတောင့်တင်းမှု၊ အတင်းအဓမ္မ စေခိုင်းမှုနဲ့ အာဏာစက်တွေကသာ စိုးမိုးအုပ်ချုပ်နေတာပါ" ဟု မစ်လာက CNN သတင်းဌာနမှ ဂျိတ်တက်ပါ နှင့် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် အခြေအတင် ဆွေးနွေးမှုတစ်ခုအတွင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထိုတွေ့ဆုံမေးမြန်းမှုတွင် ဂရင်းလန်းကျွန်းကို ထိန်းချုပ်လိုသည့် မစ္စတာ ထရမ့်၏ ကာလရှည်ကြာ စွဲကိုင်ထားသော ဆန္ဒနှင့် ပတ်သက်၍ ၎င်းအား ဖိအားပေး မေးမြန်းခဲ့ရာမှ ထိုကဲ့သို့ပြောဆိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။

 

"ဒါတွေဟာ ကမ္ဘာဦးအစကတည်းက တည်ရှိခဲ့တဲ့ ကမ္ဘာ့အင်အားကြီးမှုဆိုင်ရာ သံမဏိစည်းမျဉ်းတွေပါပဲ" ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။

 

ဂရင်းလန်းအပေါ် ထားရှိသည့် ထိုကဲ့သို့ ရန်လိုသော သဘောထား သည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးအပေါ် သမ္မတထရမ့်၏ ဖုံးကွယ်ထားခြင်းမရှိသော 'အကြွင်းမဲ့အာဏာ' (Raw Power) ကို ပြသလိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ထရမ့်သည် ဂရင်းလန်းကို ပိုင်ဆိုင်ထားသော နေတိုး အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံဖြစ်သည့် ဒိန်းမတ်အပေါ်တွင်ပင် ချမ်းသာ မပေးခဲ့ပေ။ 

 

ဤသည်ကို ကြည့်မည်ဆိုက မစ်လာကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များက မိမိ၏ စိတ်အလိုဆန္ဒများ တားဆီးပိတ်ပင်ခြင်း ခံရမည်ကို အလိုမရှိသော ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး၏ လူယုံ အသိုင်းအဝိုင်းထဲသို့ မည်သို့မည်ပုံ ရောက်ရှိလာကြပုံနှင့်၊ ထိုနေရာသို့ ရောက်ရှိသွားချိန်တွင် ၎င်းတို့၏ သြဇာအာဏာကို မည်သို့အသုံးချကြပုံကိုလည်း ပေါ်လွင်စေသည်။

 

ထရမ့်သည် ပထမ သက်တမ်း အလယ်လောက်တွင် ကျောက်မီးသွေး၊ ယူရေနီယံ ကဲ့သို့ သဘာဝ အရင်းအမြစ်များ ရှိနေသည့် ဂရင်းလန်ကို ဝယ်လိုကြောင်း လက်ထောက်များ နှင့် နောက်သလို ပြောင်သလို စ ပြောလာခဲ့သည်။ အကြံပေးများသည် ဂရင်းလန်း ကို ဝယ်ယူနိုင်ခြေ ရှိ၊ မရှိ စုံစမ်းပေးမည်ဟု ပြောဆိုကာ သမ္မတ အလိုကျ ပြောခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ထရမ့်က ထိုကိစ္စကို အတည်အလင်း အလေးအနက် ပြောနေသည်ဟု မထင်သလို၊ တကယ်လည်း ဖြစ်လာနိုင်လိမ့်မည်ဟု မယူဆခဲ့ကြပေ။ သို့သော် ယခုအခါ ထို သို့ မထင်ခဲ့ကြသော အကြံပေးများ ရာထူးတွင် မရှိကြတော့။

 

ဒုတိယ သက်တမ်းတွင်တော့ မစ်လာသည် သမ္မတ ၏ လုံးဝဥဿုံ ယုံကြည် စိတ်ချရသူ ဖြစ်လာပြီး ၎င်း အောက်တွင် ဝန်ထမ်း ၄၀ ခန့် ရှိနေသည်။ ပြည်တွင်းလုံခြုံရေးနှင့် အဝေးရောက်နယ်မြေများကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေး အပါအဝင် အရေးကြီးသော တာဝန်ကြီးများကို လည်း ထမ်းဆောင်နေရသူ ဖြစ်သည်။ ပထမသက်တမ်းအတွင်းက သဘာဝသယံဇာတများ ရရှိရန်အတွက် ဂရင်းလန်းကျွန်းကို ဝယ်ယူရန် ဟာသသဘောမျိုး ခဏတဖြုတ် ပြောဆိုခဲ့ခြင်းသည်၊ ယခု ဒုတိယသက်တမ်းတွင်မူ ပြည်ပကျူးကျော်မှုများမှ အမေရိကန်နိုင်ငံသားများကို ကာကွယ်ရန်ဟူသော အကြောင်းပြချက်ဖြင့် ထိုဒိန်းမတ်ပိုင်နယ်မြေကို လိုအပ်ပါက အင်အားသုံးတိုက်ခိုက်၍ သိမ်းပိုက်မည်ဟူသော သမ္မတ၏ ခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ခု ပြောင်းလဲ လာခဲ့ပြီဖြစ်သည်။

 

"အခုအချိန်မှာ ဂရင်းလန်း တစ်ဝိုက် ရုရှားနဲ့ တရုတ်သင်္ဘောတွေ နေရာအနှံ့ ပျံ့နှံ့နေပြီ ဖြစ်ပါတယ်၊ လုံခြုံရေး ရှုထောင့်ကကြည့်ရင် ကျုပ်တို့အတွက် ဂရင်းလန်းကို လိုအပ်တယ်" ဟု ထရမ့်က Air Force One လေယာဉ်ပေါ်၌ သတင်းထောက်များကို ပြောကြားခဲ့သည်။

 

နောက်တနေ့တွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မာကို ရူဘီယို က သမ္မတ ထရမ့်သည် ဂရင်းလန်းကို ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ရန်ထက် ဝယ်ယူရန်သာ စီစဉ်ထားကြောင်း လွှတ်တော်အမတ်များကို ပြောကြားခဲ့သော်လည်း၊ အိမ်ဖြူတော်ကမူ သမ္မတအနေဖြင့် စစ်ရေးအရ အင်အားသုံးရန် ရဆိုသည်ကို ပယ်ချထားခြင်း မရှိကြောင်း နောက်ပိုင်းတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။

 

ရုရှားနှင့် တရုတ်တို့သည် အာတိတ်စက်ဝိုင်း အတွင်း လှုပ်ရှားမှုများ ရှိနေသော်လည်း၊ ထရမ့် ပြောသလို ဂရင်းလန်းအား ၎င်းတို့၏ သင်္ဘောများဖြင့် ဝိုင်းရံပိတ်ဆို့ထားခြင်း မရှိပေ။ ထို့ပြင် အမေရိကန်သည် ဂရင်းလန်းတွင် စစ်အခြေစိုက်စခန်းတစ်ခု ထားရှိပြီးသားလည်း ဖြစ်သည်။ သမ္မတထရမ့်က ဂရင်းလန်းကို အာရုံစိုက်နေရခြင်းမှာ ထိုနေရာတွင် ရှိနိုင်သော အဖိုးတန် တွင်းထွက်သယံဇာတများကြောင့်သာ ဖြစ်သည်။

 

 မစ်လာသည် ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ ချမ်းသာကြွယ်ဝသော ဆန်တာမိုနီကာ မြို့တွင် လူဖြစ် ကြီးပြင်းခဲ့ပြီး လစ်ဘရယ်အမြင်ရှိသည့် လက်ဝဲယိမ်း အထက်တန်းကျောင်းတစ်ကျောင်းတွင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ကျောင်းသားအစိုးရ ရွေးကောက်ပွဲ မဲဆွယ်မိန့်ခွန်းပြောကြားရာတွင် ကျောင်းသန့်ရှင်းရေးဝန်ထမ်းများသည် အမှိုက်များကို လုံလောက်အောင် မသိမ်းဆည်းဟုဆိုကာ စုံစမ်းစစ်ဆေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည့်အတွက် ပရိသတ်၏ လှောင်ပြောင်ခြင်းကို ခံရပြီး စင်ပေါ်မှ ဆွဲချခြင်း ခံခဲ့ရဖူးသည်။ သူ၏ ကျောင်းနေဖက်ဟောင်းများ၏ အဆိုအရ မစ်လာသည် ထိုသို့ လူအများအာရုံစိုက်ခံရခြင်းကို နှစ်သက်သဘောကျပုံရသည်ဟု ဆိုကြသည်။

 

၎င်း၏ ၂၀၀၃ ခုနှစ် ကျောင်းဆင်းမှတ်တမ်း Yearbook တွင် သမ္မတ သီအိုဒို ရုစဗဲ့ ပြောကြားခဲ့ဖူးသည့် စကားတစ်ခွန်းကို ကိုးကားဖော်ပြထားသည်မှာ - 'ဒီနိုင်ငံမှာ ၅၀-၅၀ ရာခိုင်နှုန်းသာရှိတဲ့ အမေရိကန်စိတ်ဓာတ်ဆိုတာမျိုး မရှိနိုင်ပါဘူး။ ဒီနေရာမှာ ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်း အမေရိကန်ဖြစ်သူတွေ၊ အမေရိကန်ကလွဲလို့ တခြားဘာမှမဟုတ်သူတွေအတွက်ပဲ နေရာရှိပါတယ်' ဟူ၍ ဖြစ်သည်။

 

အထက်တန်း အောင်မြင်ပြီးနောက် မြောက်ကာရိုလိုင်းနားပြည်နယ်ရှိ နာမည်ကြီး ဒုခ် တက္ကသိုလ် (Duke University) တွင် နိုင်ငံရေး သိပ္ပံ ဘာသာရပ် ကို ဆက်လက် သင်ယူ ခဲ့သည်။  

 

ကျောင်းပြီးသွားသည့်အခါ ၎င်းသည် ဝါရှင်တန်ဒီစီသို့ ရောက်လာပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ထိုစဉ်က အလာဘားမားပြည်နယ် အထက်လွှတ်တော်အမတ် ဂျက်ဖ် ဆက်ရှင်စ် ထံတွင် အလုပ်ဝင်ခဲ့သည်။ ဝါရှင်တန်ရှိ အီးမေးလ် များသို့ တရားမဝင် ဝင်ရောက်လာသူများ၏ ကြောက်မက်ဖွယ်ရာ ဇာတ်လမ်းများကို အဆက်မပြတ် ပေးပို့လေ့ရှိသည့် လွှတ်တော်ဝန်ထမ်းဘဝမှနေ၍ မစ္စတာ မစ်လာသည် ယခုအခါ ခရီးအတော်ဝေးဝေးသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ 

 

ထိုစဉ်က လက်ခံရရှိသူများအဖို့ ညဉ့်နက် သန်းခေါင်တွင် ပေးပို့လာသော၊ အမည်မသိ ဝန်ထမ်းတစ်ဦး၏ လူမျိုးခြားကို မုန်းတီးသည့် စိတ်ကူးယဉ် အိပ်မက်ဆိုးများဟု ထင်ခဲ့သမျှသည် တကယ့်လက်တွေ့တွင်မူ - ထရမ့်၏ ပထမအကြိမ် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ မဲဆွယ်မှုကို အသက်ဝင်စေခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် ဒုတိယသက်တမ်းကိုပါ အနိုင်ရရှိစေရန် အထောက်အကူပြုခဲ့သည့် ၎င်း၏ နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း စွဲကိုင်ထားသော ယုံကြည်ချက်များ‌ ကြောင့် ဖြစ်သည်ကို မည်သူမျှ သတိမထားမိခဲ့ကြပေ။

 

အမေရိကန်သို့ ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာသူများအပေါ် အစိုးရ၏ နှိမ်နင်းမှုများကို ပုံဖော်ရန်နှင့် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူ လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုလုံးအပြင် ၎င်းတို့၏ သားသမီးများကိုပါ ဂုဏ်သိက္ခာညှိုးနွမ်းအောင် ပြောဆိုရန် လုံလောက်သော သြဇာအာဏာကို ပိုင်ဆိုင်လာပြီးနောက်၊ ယခုအခါ မစ်လာသည် ထရမ့်၏ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒ ရည်မှန်းချက်များကိုပါ ဖော်ဆောင်ပေးနေပြီ ဖြစ်သည်။

 

ဗင်နီဇွဲလား သမ္မတ နှင့် ဇနီးအား ညကြီးသန်းကောင် ဝင်ရောက် ဖမ်းဆီးခဲ့မှု နှင့် ပတ်သက်ပြီး CNN သို့ ပြောကြားခဲ့ရာတွင် အကယ်၍ အမေရိကန်သာ စစ်အင်အား သုံးပြီး ဂရင်းလန်ကို သိမ်းပိုက်မည် ဆိုက မည်သူမျှ ပြန်တိုက်ကြမည် မဟုတ်ဟု ဆိုသည်။

 

ဝါရှင်တန်ရှိ ရီပတ်ဘလစ်ကန်များက မစ်လာ စကားများသည် သမ္မတ၏ သဘောထားဆန္ဒများကို ကိုယ်စားပြု၍ ပြောဆိုနေခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိထားကြသည်။ ထရမ့် အာဏာလက်လွတ်ဖြစ်ခဲ့ရသည့် လေးနှစ်တာကာလအတွင်း ၎င်းတို့နှစ်ဦး နေ့စဉ်နီးပါး စကားပြောဆိုဖြစ်ခဲ့ကြပြီး 'ကျွန်တော်တို့ထဲက အတော်များများက ဒုတိယသက်တမ်းဆိုတာ ရှိလာနိုင်လိမ့်မယ်လို့ အိမ်မက်တောင် မမက်ရသေးခင်ကတည်းက ဒုတိယသက်တမ်းရဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေ ဘယ်လိုဖြစ်မလဲဆိုတာကို သူတို့ ဆွေးနွေးနေခဲ့ကြတာ" ဟု အင်ဒီယားနားပြည်နယ်မှ ရီပတ်ဘလစ်ကန် အထက်လွှတ်တော်အမတ် ဂျင်မ် ဘန့်ခ်စ် က ပြောကြားခဲ့သည်။

 

မစ်လာသည်လည်း ၎င်း၏ လုပ်ရပ်များကြောင့် အသက်အန္တရာယ် ခြိမ်းခြောက်ခံလာရ၍ အိမ်တွင် မနေရဲတော့ဘဲ ဝါရှင်တန်ရှိ စစ်တပ် ဝင်း အတွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားခဲ့ရသည်။

 

သို့သော် ၎င်း၏ လက်ယာစွန်းရောက် အမျိုးသားရေး အယူအဆများကို အလျှော့ပေးလာခြင်းတော့ မရှိပေ။

 

မစ်လာသည် အိမ်ဖြူတော်၏ ထောက်ခံမှု ကို အပြည့်အဝ ရရှိထားသူ ဖြစ်သည်။

 

သို့သော် အမေရိကန် နှင့် မိုင်ပေါင်း ၂,၀၀၀ ခန့် ကွာဝေးသည့် ဂရင်းလန်သည် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၏ တစိတ်တပိုင်း ဖြစ်သင့်သည် ဟု ‌မစ်လာ က အဘယ့်ကြောင့် ပြောဆိုနေရသနည်း ဆိုသည်ကို မည်သို့မျှ နားမလည် နိုင်အောင် ဖြစ်နေကြသည်။

 

(၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီ ၆ နယူးယောက် တိုင်းမ် သတင်းစာ ပါ "Stephen Miller Offers a Strongman's View of the World" မှ ကောက်နှုတ် တင်ပြသည်။)