မြန်မာနိုင်ငံက ဂျီနီဗာကွန်ဗင်ရှင်း (လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု တားဆီးရေး သဘောတူစာချုပ်) ကို ချိုးဖောက်ခဲ့သည်ဟူသော စွပ်စွဲချက်ဖြင့် ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံက တရားစွဲဆိုထားသည့်အမှုကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး (ICJ) က လာမည့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အပြီးသတ်စီရင်ချက် ချမှတ်တော့မည် ဖြစ်သည်။
ICJ တရားရုံးသည် အမှု၏ အဓိကအချက်အလက်များနှင့် ပတ်သက်၍ ရိုဟင်ဂျာသက်သေများ၏ တံခါးပိတ်ထွက်ဆိုချက်များ အပါအဝင် နှစ်ဖက်လျှောက်လဲချက်များကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၂ ရက်မှ ၂၉ ရက်နေ့အထိ သုံးပတ်ကြာ အပြီးသတ် ကြားနာစစ်ဆေးခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။
ယခုအမှုသည် လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်းစီကို တရားစွဲသည့် ရာဇဝတ်မှုမျိုး မဟုတ်ဘဲ၊ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုအတွက် "မြန်မာနိုင်ငံတော်" တွင် နိုင်ငံတော်အဆင့် ဥပဒေကြောင်းအရ တာဝန်ရှိမှု ရှိ၊ မရှိကို အပြီးသတ် ဆုံးဖြတ်မည့်အမှု ဖြစ်သည်။ ဤစီရင်ချက်သည် အပြီးသတ်ဖြစ်ပြီး မည်သို့မျှ အယူခံဝင်ခွင့် မရှိဘဲ အမှုလုပ်ငန်းစဉ်အားလုံး ပြီးဆုံးသွားမည် ဖြစ်သည်။
ကုလသမဂ္ဂ၏ အဓိကတရားစီရင်ရေးအဖွဲ့ဖြစ်သော ICJ မှ တရားသူကြီး ၁၅ ဦးပါဝင်သည့် ခုံရုံးသည် နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်၊ မြန်မာစံတော်ချိန် နေ့လယ် ၂ နာရီခွဲ (GMT 08:00) တွင် သည်ဟိဂ်မြို့ရှိ ငြိမ်းချမ်းရေးနန်းတော်၌ စီရင်ချက်ကို စတင်ဖတ်ကြားမည် ဖြစ်သည်။
ဤဖြစ်ရပ်သည် မင်းအောင်လှိုင်အပါအဝင် စစ်အာဏာရှင်များ၏ မဆင်မခြင် ရမ်းကားခဲ့မှုများကြောင့် ဗုဒ္ဓဘာသာထွန်းကားသော မြန်မာနိုင်ငံကို ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် "နိုင်ငံတော်အဆင့် ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် လူအစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခဲ့သည့်နိုင်ငံ" အဖြစ် မှတ်တမ်းဆိုး အကျန်ရစ်စေခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ဖြစ်နေသည့်ကြားမှပင် မိုက်ရူးရဲဆန်စွာ အာဏာထပ်သိမ်းခဲ့သဖြင့် တစ်နိုင်ငံလုံး ဒုက္ခပင်လယ်ဝေကာ လူပေါင်းသိန်းချီ သေဆုံးခဲ့ရပြီး ဖြစ်သလို ဆက်လက်၍လည်း အသက်ပေါင်းများစွာ ဆုံးရှုံးနေကြရဆဲ ဖြစ်သည်။
ဤ ICJ စီရင်ချက် ထွက်ပေါ်လာပြီးနောက်တွင် မင်းအောင်လှိုင်နှင့်အဖွဲ့ကို တရားစွဲဆိုမည့် နိုင်ငံတကာရာဇဝတ်မှုတရားရုံး (ICC) အပါအဝင် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ မည်သည့်တရားရုံးကမျှ ၎င်းတို့တွင် အပြစ်မရှိဟု ဆုံးဖြတ်ကြတော့မည်မဟုတ်ဘဲ ရာဇဝတ်မှုကျူးလွန်သူများ ဖြစ်ကြောင်း ပိုမိုထင်ရှား ပေါ်လွင်သွားစေမည် ဖြစ်သည်။
၎င်းတို့အား ICC သို့ လွှဲပြောင်းပေးရန် ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီတွင် အဆိုတင်သွင်းလာသည့်အခါ တရုတ်နှင့် ရုရှားတို့က ဗီတိုအာဏာသုံးပြီး ပယ်ချနိုင်ခြေ ရှိသော်လည်း၊ ယခုအခါတွင်မူ ၎င်းတို့နှစ်နိုင်ငံသည်လည်း "ရာဇဝတ်ကောင်များကို အကာအကွယ်ပေးနေသူများ" အဖြစ် ကမ္ဘာ့အလယ်တွင် လုံးလုံးလျားလျား သတ်မှတ်ခံရတော့မည် ဖြစ်သည်။
ရလဒ်အနေဖြင့် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများသည် တရုတ်နှင့် ရုရှားတို့ကို ကုလသမဂ္ဂ၏ အခြေခံမူဝါဒ၊ လူ့အခွင့်အရေး ပဋိညာဉ်စာတမ်းများနှင့် အဖွဲ့ဝင်များ လိုက်နာရမည့် စည်းမျဉ်းများကို လေးစားလိုက်နာရန် ရည်ရွယ်ချက် လုံးဝမရှိဘဲ၊ ဗီတိုအာဏာကို အလွဲသုံးစားလုပ်ကာ ဗိုလ်ကျနေသူများအဖြစ် ပိုမိုရှုမြင်လာကြတော့မည် ဖြစ်သည်။
ICC ရှေ့နေချုပ်၏ မင်းအောင်လှိုင်အား ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ပေးရန် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် တရားရုံးသို့ လျှောက်ထားခဲ့မှုလည်း နောက်ဆက်တွဲ အဖြစ် အသက်ဝင်လာနိုင်ပေသည်။
တရားလို ဖြစ်သူ ဂမ်ဘီယာက ဤအမှုတွင် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်သူများကို ထိရောက်စွာ အပြစ်ပေးရန်၊ နောက်နောင် ထပ်မံမကျူးလွန်ပါဟု အာမခံချက်ပေးရန်နှင့် ထိခိုက်နစ်နာခဲ့ရသူ ရိုဟင်ဂျာများအတွက် လျော်ကြေး သို့မဟုတ် ခံစားခဲ့ရသည့် နစ်နာမှုများအတွက် တရားမျှတစွာ ပြန်လည်ဖြည့်ဆည်းပေးရန် တရားရုံးသို့ တောင်းဆိုထားပြီး ဖြစ်သည်။
ဤအမှုတွင် ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံဘက်မှနေ၍ ဗြိတိန်၊ ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီ၊ ကနေဒါ၊ နယ်သာလန်၊ အိုင်ယာလန်၊ ဒိန်းမတ်၊ ဘယ်လ်ဂျီယံ၊ မော်လ်ဒိုက်၊ စလိုဗေးနီးယား နှင့် ကွန်ဂို (DRC) စသည့် နိုင်ငံပေါင်း ၁၁ နိုင်ငံက ကြားဝင်ပူးပေါင်းကာ တရားဝင် ထောက်ခံအားဖြည့်ထားကြသည်။
ထို့အတွက် တရားရုံးမှ မည်သို့မည်ပုံ စီရင်ချက် ချလာမည်ကို စောင့်ကြည့်ဖို့သာ ရှိပေတော့သည်။
နိုင်ငံသည် ထိုသို့ နာမည်ဆိုး ဖြင့် တံဆိပ်တပ်ခံရတော့မည် အရေး ကြောင့် အမေစုသည် သူမ၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို အနစ်မွန်းခံကာ ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ လျှောက်လှဲခဲ့မှု ကို ကျွန်တော် နှင့် ဇနီး ဖြစ်သူတို့ ဟိဂ် ရှိ ငြိမ်းချမ်း ရေး နန်း တော် သို့ သွားရောက် ထောက်ခံခဲ့ကြသည်ကို မည်သည့် အခါမှ မမေ့နိုင်၊ အမြဲလို ဂုဏ်ယူ နေမည်သာ ဖြစ် သည်။
ပြည်သူတို့၏ တရားသော စစ် မုချ အောင်ရမည်!!!
